Strona główna/Książka
Wydanie autorskie · Sulejówek 2026
Książka drukowana
„HARASIMIUK – rodzina z Derewicznej”
Zamknięta w tradycyjnej formie tomu opowieść o ponad dwustu latach dziejów rodu. Pamiątkowe wydanie rodzinne, przygotowane z myślą o obecnych i przyszłych pokoleniach — nie na sprzedaż, lecz ku trwałej pamięci.
01
O monografii drukowanej
W dobie ulotnych nośników cyfrowych, zmieniających się formatów plików i technologii, tradycyjna książka wydrukowana na szlachetnym, bezkwasowym papierze pozostaje jedynym nośnikiem zdolnym przetrwać dziesięciolecia, a nawet stulecia. Ta publikacja powstała z myślą o trwałości — by za pięćdziesiąt lub sto lat ktoś z kolejnych pokoleń mógł po prostu zdjąć ją z domowej półki i przeczytać, kim byli ludzie, dzięki którym sam znalazł się na świecie.
Monografia stanowi podsumowanie dwudziestu lat systematycznych poszukiwań archiwalnych prowadzonych przez autora w latach 2006–2026. Łączy w sobie rygorystyczny warsztat genealogiczny z narracyjną opowieścią historyczną. Nie jest to suchy spis dat i imion — to wielowątkowa mikrohistoria rodu wpleciona w burzliwe dzieje południowego Podlasia: od unickiej tradycji parafii w Rudnie, przez carskie represje i zesłania, aż po codzienność wiejskiego życia w Derewicznej i powojenne drogi jedenastu dzieci Józefa i Marcjanny.
Edycja autorska
Szlachetna szata graficzna
Układ typograficzny tomu został zaprojektowany z dbałością o klasyczne proporcje renesansowej kolumny tekstu. Wykorzystano klasyczny krój pisma EB Garamond, nawiązujący do tradycji europejskiego drukarstwa, wzbogacony o winiety i dostojne nagłówki w kroju Cinzel.
W tomie reprodukowane są w wysokiej rozdzielczości oryginalne skany aktów metrykalnych z 1831, 1890 i 1905 roku, unikalne fotografie rodzinne, archiwalne świadectwo szkolne Józefa oraz odręcznie sporządzone plany siedliska i domu w Derewicznej.
Dedykacja tomu
„Moim Dziadkom,
Józefowi i Marcjannie Harasimiukom,
oraz wszystkim, dzięki którym pamięć o tej rodzinie przetrwała.”
02
Spis treści tomu
Struktura książki została zaplanowana tak, aby poprowadzić czytelnika od szerokiego kontekstu kulturowego i językowego ku najgłębszym, intymnym wspomnieniom domowym, zamykając całość dokumentacyjnymi aneksami.
Wstęp — Dla tych, którzy przyjdą po nas
Otwarcie tomuGeneza dwudziestoletnich dociekań (od 2006 r.), cel napisania monografii dla przyszłych pokoleń oraz żelazna zasada oddzielania potwierdzonego dokumentu od przypuszczenia i tradycji ustnej.
Rozdział I. Harasimiuk — nazwisko z pogranicza
Rozdział IEtymologia nazwiska od greckiego imienia Gerasimos (godny czci), patronimiczny przyrostek -uk, warianty zapisu (H/G) w dokumentach podlaskich oraz rozróżnienie historii nazwiska od genealogii konkretnego rodu.
Rozdział II. Derewiczna — miejsce, z którego wyszła rodzina
Rozdział IIWieś ulicówka jako stały punkt oparcia rodziny przez ponad dwa stulecia; pejzaż drogi, gościniec ku Komarówce, krzyże choleryczne z 1831 r., kapliczka i szkoła wiejska.
Rozdział III. Najstarsi Harasimiukowie z Derewicznej
Rozdział IIIMikołaj Harasimiuk (ok. 1741–1831) i jego akt zgonu z formułą o „rodzicach niepamiętnych”; kolejne pokolenia: Maksym (zm. 1840) oraz Bazyli (1816–1890) na tle przemian społecznych Królestwa Polskiego.
Rozdział IV. Wiara, której nie pozwolono wybrać
Rozdział IVDzieje unitów w parafii Rudno, kapłański ród Żypowskich, likwidacja unii w 1875 r., opór i carska zsyłka Justyna Czecha do guberni chersońskiej oraz pochówek Bazylego w 1890 r. bez prawosławnego nabożeństwa.
Rozdział V. Tomasz i Ksenia — rodzina na przełomie dwóch epok
Rozdział VTomasz jako woźnica z własnym konnym wozem i Ksenia z rodu Czechów; legalizacja małżeństwa i chrzty starszych dzieci w Komarówce Podlaskiej po carskim Ukazie Tolerancyjnym z 1905 r.
Rozdział VI. Józef i Marcjanna — dom, który pamiętam
Rozdział VISzkoła powszechna, rzemiosło krawieckie Józefa i Marcjanny, sklep w alkierzu, piec chlebowy, głęboki autorytet rodzicielski, wspólna modlitwa przed obrazami i rowerowe pielgrzymki do sanktuarium w Kodniu.
Rozdział VII. Jedenaście dróg
Rozdział VIIŻycie jedenaściorga dzieci Józefa i Marcjanny: dorastanie na podlaskiej wsi, powojenna migracja ku miastom (Warszawa, Chełmek), nowe zawody przemysłowe i rozproszenie rodziny po Polsce.
Rozdział VIII. Derewiczna — miejsce, do którego się wracało
Rozdział VIIIOsobiste wspomnienia autora z dzieciństwa i dorosłości: nocne podróże pociągiem, niezwykła wiejska cisza, odwiedziny u dawnych sąsiadów oraz stopniowe zamykanie się epoki wraz ze zniknięciem rodzinnego domu dziadków w 2000 r.
Zakończenie — Żeby nie zostali niepamiętni
Klamra pamięciPrzesłanie tomu: ocalenie imion tych, którzy żyli przed nami, aby ich życie nie zgasło w niepamięci. Podsumowanie granic poznania i zachęta dla następnych pokoleń do dalszych poszukiwań.
Aneksy dokumentacyjne i materiały źródłowe
Dodatki- Kompletny wykaz proboszczów i administratorów parafii Rudno (od 1726 r. do I wojny światowej).
- Wykazy statystyczne ludności Derewicznej i parafii z lat 1827–1905.
- Transkrypcje i tłumaczenia kluczowych dokumentów metrykalnych z języka rosyjskiego i polskiego.
- Tablice genealogiczne rodu Harasimiuków i skoligaconych linii.
- Dokumentacja fotograficzna, archiwalne mapy regionu i plany siedliska.
03
Fragmenty do wglądu
Aby poczuć język i klimat monografii, poniżej prezentujemy trzy reprezentatywne fragmenty pochodzące ze Wstępu, Rozdziału IV (poświęconego unickim losom przodków) oraz Zakończenia tomu.
Fragment I · Ze Wstępu monografii
Dla tych, którzy przyjdą po nas
„Może nie będzie mnie już, kiedy ktoś będzie czytał te słowa. Może minie wiele lat, zanim ktoś ponownie otworzy tę książkę i zacznie zastanawiać się, kim byli ludzie, których nazwiska pojawiają się na jej stronach. Napisałem ją dla tych, którzy przyjdą po nas.
Nie wiem, kim będą. Nie wiem, gdzie będą mieszkać ani czy nazwisko Harasimiuk nadal będzie ich nazwiskiem. Być może będą znali Derewiczną tylko z mapy. Chciałbym jednak, żeby mieli możliwość dowiedzieć się, skąd pochodzi ich rodzina i kim byli ludzie, dzięki którym sami znaleźli się w tym miejscu własnej historii.”
Fragment II · Z Rozdziału IV: Wiara, której nie pozwolono wybrać
Opór i milczenie unickiego Podlasia
„Kiedy w 1875 roku carat ogłaszał formalną likwidację diecezji chełmskiej, w Rudnie i Derewicznej nie oznaczało to wcale, że mieszkańcy stali się prawosławni. Dla wielu rozpoczęły się długie lata trwania w podziemiu — bez oficjalnych ślubów, ze chrztem udzielanym potajemnie w nocy przez wędrownych misjonarzy, z karami pieniężnymi, więzieniem w Siedlcach i twierdzy brzeskiej, a w przypadku Justyna Czecha — wywózką w głąb Imperium, z której nigdy już nie powrócił.
Gdy w 1890 roku umierał Bazyli Harasimiuk, carski kapłan zanotował krótko: pochowany bez religijnego nabożeństwa. To lakoniczne zdanie urzędnika caratu było najwymowniejszym świadectwem wierności własnemu sumieniu.”
Fragment III · Z Zakończenia: Żeby nie zostali niepamiętni
Klamra pamięci od 1831 roku
„Kiedyś o Mikołaju zapisano, że był synem rodziców niepamiętnych. Dzisiaj znamy imiona jego potomków i część ich historii. Nie udało się odnaleźć wszystkiego. Ale ci, których udało się odnaleźć, nie są już niepamiętni.
Nie znam ich głosów. Nie wiem, jak wyglądała twarz Mikołaja. Nie wiem, jak Bazyli mówił do swoich dzieci. Nie wiem, o czym Tomasz myślał, jadąc konnym wozem przez okolice Derewicznej. Ale znam ich imiona. Wiem, gdzie żyli. Wiem o nich więcej, niż wiedziałem, kiedy rozpoczynałem te poszukiwania. I mogę tę wiedzę przekazać dalej. Reszta należy już do tych, którzy przyjdą po nas.”
04
Wydanie rodzinne i kontakt
Zgodnie z zamysłem autora, publikacja drukowana nie jest pozycją komercyjną. Stanowi prywatną pamiątkę rodową i nie trafi do księgarni, hurtowni ani sprzedaży internetowej.
Zasady dostępności egzemplarzy
Egzemplarze pamiątkowe dla rodziny
Książka drukowana została przygotowana w limitowanym nakładzie autorskim, przeznaczonym dla:
- Bezpośrednich potomków rodu Harasimiuków z linii Derewicznej.
- Krewnych z gałęzi powiązanych (rodziny Wiszniewskich, Czechów, Sitków, Wołyńców, Skrypników i innych).
- Osób, które wniosły swój wkład w przekazanie pamiątek, fotografii lub relacji ustnych.
Jak zapoznać się z publikacją?
Członkowie rodziny zainteresowani zapoznaniem się z pełnym tomem monografii lub otrzymaniem egzemplarza pamiątkowego proszeni są o bezpośredni kontakt drogą mailową z autorem.
Kontakt z Autorem
Piotr Tomasz Harasimiuk
Sulejówek k. Warszawy
piotr@harasimiukowie.pl
„Ta książka nie musi być ostatnim słowem. Jeżeli kiedyś pojawią się nowe dokumenty, można ją uzupełnić. Jeżeli ktoś z rodziny przypomni sobie historię, której tutaj nie ma — można ją zapisać. Ale ci, których udało się odnaleźć, nie są już niepamiętni.”
Poprzedni rozdział
← Badania i źródła archiwalnePoczątek monografii
Strona główna serwisu ↵