Harasimiuk
nazwisko z pogranicza

Historia nazwiska zaczyna się nie na Podlasiu i nawet nie na ziemiach słowiańskich. U jego podstaw znajduje się greckie imię Gerasimos, wywodzące się od słowa geras, odnoszącego się do honoru, zaszczytu i należnej czci. Najbliżej pierwotnego sensu imienia są więc określenia „czcigodny” i „obdarzony czcią”.

Imię rozpowszechniło się w chrześcijaństwie wschodnim. W tradycji bizantyjskiej, a później cerkiewnosłowiańskiej i wschodniosłowiańskiej przyjmowało formy Gerasim, Harasim i Harasym. Od imienia Harasim powstało nazwisko Harasimiuk.

Wschodniosłowiański przyrostek -uk miał znaczenie patronimiczne: pozwalał określić człowieka przez imię jego ojca lub przodka. W dużym uproszczeniu Harasimiuk oznaczał kiedyś syna albo potomka Harasima.

Nazwisko nie oznacza jednego rodu

Nie wiemy, kim był pierwszy Harasim, od którego nazwano któregoś z przodków. Nie możemy nawet zakładać, że istniał jeden człowiek, od którego pochodzą wszyscy dzisiejsi Harasimiukowie. Imię Harasim było używane na rozległym obszarze Europy Wschodniej, a tworzenie nazwisk końcówką -uk było tam powszechne. Nazwisko mogło więc powstawać niezależnie w różnych miejscowościach.

Dlatego historia nazwiska i historia rodu to dwie różne rzeczy. Nazwisko jest znacznie starsze i szersze. Ta opowieść dotyczy jednej rodziny: Harasimiuków z Derewicznej.

Dziś nazwisko ma ustaloną pisownię. Dawniej było inaczej. Człowiek na Podlasiu mógł trafić do dokumentów sporządzanych w różnych językach i alfabetach, a duchowny lub urzędnik zapisywał jego nazwisko zgodnie z językiem księgi, własnym przyzwyczajeniem i tym, jak je usłyszał.

H czy G?

Litera zapisywana cyrylicą jako Г nie wszędzie była wymawiana tak samo. W rosyjskim odpowiada przede wszystkim dźwiękowi g, a w tradycji ukraińskiej jest znacznie bliższa h. Zależnie od języka zapisującego ta sama podstawa imienna mogła zostać oddana jako Harasim, Herasym, Gerasim, a po polsku także Gierasim.